Log in

«Πρώτα η Αμερική» και οι παγκόσμιες διενέξεις μετά...

donald trump book 620x412Η εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ ως πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών δεν αντιπροσωπεύει απλά την αυξανόμενη λαϊκιστική αντίδραση κατά της παγκοσμιοποίησης.

Μπορεί επίσης να προμηνύει το τέλος της Pax Americana – της διεθνούς τάξης ελεύθερων συναλλαγών και κοινής ασφάλειας που οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους δημιούργησαν μετά από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Η παγκόσμια τάξη υπό τις ΗΠΑ έχει οδηγήσει σε 70 χρόνια ευημερίας. Βασίζεται σε καθεστώτα απελευθέρωσης, αυξημένης κεφαλαιακής κινητικότητας και κατάλληλων πολιτικών κοινωνικής πρόνοιας, συνοδευόμενα από αμερικανικές εγγυήσεις ασφαλείας στην Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και την Ασία, μέσω του ΝΑΤΟ και διάφορες άλλες συμμαχίες.

Ο Τραμπ, ωστόσο, μπορεί να ακολουθήσει λαϊκιστικές, κατά της παγκοσμιοποίησης, και προστατευτικές πολιτικές, που θα εμποδίσουν το εμπόριο και θα περιορίσουν την κίνηση του εργατικού δυναμικού και του κεφαλαίου. Και έχει δημιουργήσει αμφιβολίες για τις υπάρχουσες εγγυήσεις ασφαλείας από τις ΗΠΑ, αφήνοντας να εννοηθεί πως θα αναγκάσει τους συμμάχους της Αμερικής να πληρώσουν περισσότερο για την άμυνά τους. Εάν ο Τραμπ εννοεί ότι θα βάλει «πρώτα την Αμερική», η κυβέρνησή του θα μετακινήσει τη γεωπολιτική στρατηγική των ΗΠΑ προς τον απομονωτισμό και τη μονομέρεια, επιδιώκοντας μόνο τα εσωτερικά, εθνικά συμφέροντα.

Όταν οι ΗΠΑ ακολούθησαν παρόμοιες πολιτικές τις δεκαετίες του 1920 και του 1930, συνέβαλαν στη δημιουργία των συνθηκών για τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο προστατευτισμός – ξεκινώντας από τον Δασμό Σμουτ-Χόλεϊ, ο οποίος επηρέασε χιλιάδες εισαγόμενων αγαθών – πυροδότησε εμπορικά αντίποινα και νομισματικούς πολέμους που επιδείνωσαν τη Μεγάλη Ύφεση. Το πιο σημαντικό, ο αμερικανικός απομονωτισμός – βασισμένος στην εσφαλμένη πεποίθηση πως οι ΗΠΑ ήταν προστατευμένες ανάμεσα σε δύο ωκεανούς – επέτρεψε στη ναζιστική Γερμανία και την αυτοκρατορική Ιαπωνία να ξεκινήσουν έναν άγριο πόλεμο και να απειλήσουν ολόκληρο τον κόσμο. Με την επίθεση στο Περλ Χάρμπορ τον Δεκέμβριο του 1941, οι ΗΠΑ αναγκάστηκαν επιτέλους να βγάλουν το κεφάλι από την άμμο.

Και σήμερα, εάν οι ΗΠΑ στραφούν στον απομονωτισμό και κυνηγήσουν αυστηρά αμερικανικά εθνικά συμφέροντα, αυτό μπορεί να οδηγήσει τελικά σε παγκόσμια σύγκρουση. Ακόμη και χωρίς την προοπτική της απεμπλοκής της Αμερικής από την Ευρώπη, η Ευρωπαϊκή Ένωση και η ευρωζώνη ήδη δείχνουν να αποσυντίθενται, ιδιαίτερα ύστερα από την ψήφου του Ηνωμένου Βασιλείου υπέρ του Brexit τον Ιούνιο και το αποτυχημένο δημοψήφισμα της Ιταλίας για αλλαγή του συντάγματος τον Δεκέμβριο. Επιπλέον, το 2017, ακραία αντιευρωπαϊκά, αριστερά ή δεξιά, λαϊκιστικά κόμματα μπορεί να ανέλθουν στην εξουσία στη Γαλλία και την Ιταλία, και πιθανώς και σε άλλα σημεία της Ευρώπης.

Χωρίς ενεργή παρουσία των ΗΠΑ στην Ευρώπη, μια ολοένα και πιο ρεβανσιστική Ρωσία θα πάρει τη θέση τους. Η Ρωσία ήδη προκαλεί τις ΗΠΑ και την ΕΕ στην Ουκρανία, τη Συρία, τη Βαλτική και τα Βαλκάνια, και μπορεί να εκμεταλλευτεί τη διαφαινόμενη κατάρρευση της ΕΕ αποκαθιστώντας την επιρροή της σε χώρες του πρώην σοβιετικού μπλοκ, στηρίζοντας φιλορωσικά κινήματα μέσα στην Ευρώπη. Εάν η Ευρώπη χάσει σταδιακά την αμερικανική ομπρέλα ασφαλείας, κανείς δεν έχει να κερδίσει περισσότερα από τον ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν.

Οι προτάσεις του Τραμπ απειλούν επίσης να εκτροχιάσουν την κατάσταση στη Μέση Ανατολή. Έχει πει πως θα κάνει την Αμερική ενεργειακά ανεξάρτητη, κάτι που σημαίνει την εγκατάλειψη των αμερικανικών συμφερόντων στην περιοχή και τη μεγαλύτερη εξάρτηση από εγχώριας παραγωγής ορυκτά καύσιμα. Και επιμένει στη θέση πως το ίδιο το Ισλάμ, και όχι το ριζοσπαστικό μαχητικό Ισλάμ, είναι επικίνδυνο. Αυτή η άποψη, την οποία μοιράζεται και ο επερχόμενος Σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας του Τραμπ, Στρατηγός Μάικλ Φλιν, ευνοεί άμεσα το αφήγημα των ισλαμιστών μαχητών για τη σύγκρουση των πολιτισμών.

Την ίδια στιγμή, μια προσέγγιση του «πρώτα η Αμερική» υπό τον Τραμπ πιθανότατα θα επιδεινώσει τους πολέμους μεσολάβησης σουνιτών-σιιτών ανάμεσα σε Σαουδική Αραβία και Ιράν. Εάν οι ΗΠΑ δεν εγγυώνται πλέον την ασφάλεια των σουνιτών συμμάχων τους, όλες οι δυνάμεις της περιοχής – συμπεριλαμβανομένου του Ιράν, της Σαουδικής Αραβίας, της Τουρκίας και της Αιγύπτου – μπορεί να αποφασίσουν πως μπορούν να προστατέψουν τον εαυτό τους μόνο αποκτώντας πυρηνικά όπλα, ξεκινώντας ακόμη πιο θανάσιμες συγκρούσεις.

Στην Ασία, η οικονομική και στρατιωτική κυριαρχία των ΗΠΑ έχει προσφέρει δεκαετίες σταθεότητας, όμως η άνοδος της Κίνας προκαλεί το status quo. Ο στρατηγικός άξονας περιστροφής του προέδρου Μπαράκ Ομπάμα στην Ασία εξαρτώταν κυρίως από την εφαρμογή της Δια-Ειρηνικής Συνεργασίας ανάμεσα σε 12 χώρες, μια συμφωνία που ο Τραμπ υποσχέθηκε να ακυρώσει την πρώτη του ημέρα στην εξουσία. Την ίδια στιγμή, η Κίνα ενισχύει γοργά τις δικές της οικονομικές σχέσεις στην Ασία, τον Ειρηνικό και τη λατινική Αμερική, μέσω της πολιτικής της «μία ζώνη, ένας δρόμος», την Ασιατική Τράπεζα Επενδύσεων Υποδομών, τη Νέα Αναπτυξιακή Τράπεζα, και τη δική της πρόταση τοπικού ελεύθερου εμπορίου που ανταγωνίζεται το TPP.

Εάν οι ΗΠΑ εγκαταλείψουν τους ασιάτες συμμάχους τους όπως οι Φιλιππίνες, η Νότιος Κορέα και η Ταϊβάν, αυτές οι χώρες δε θα έχουν άλλη επιλογή από το να υποταχθούν στην Κίνα. Και άλλοι σύμμαχοι των ΗΠΑ όπως η Ιαπωνία και η Ινδία, μπορεί να αναγκαστούν να στρατιωτικοποιηθούν και να προκαλέσουν την Κίνα ανοιχτά. Συνεπώς, η απόσυρση της Αμερικής από την περιοχή θα μπορούσε εν τέλει να οδηγήσει σε ένοπλη σύγκρουση.

Όπως και τη δεκαετία του 1903, όταν προστατευτικές και απομονωτιστικές αμερικανικές πολιτικές εμπόδισαν την παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη και το εμπόριο, και δημιούργησαν τις συνθήκες για την άνοδο ρεβιζιονιστικών δυνάμεων που ξεκίνησαν έναν παγκόσμιο πόλεμο, παρόμοιες πολιτικές τάσεις μπορεί να ανοίξουν τον δρόμο σε νέες δυνάμεις που θα προκαλέσουν και θα υπονομεύσουν την αμερικανική διεθνή τάξη. Μια απομονωτιστική κυβέρνηση του Τραμπ μπορεί να δει τους πλατείς ωκεανούς στα ανατολικά και τα δυτικά και να πιστέψει πως οι όλο και πιο φιλόδοξες δυνάμεις όπως η Ρωσία, η Κίνα και το Ιράν δεν αποτελούν άμεση απειλή για την πατρίδα.

Όμως οι ΗΠΑ παραμένουν παγκόσμια οικονομική και χρηματοπιστωτική δύναμη σε έναν βαθιά διασυνδεδεμένο κόσμο. Εάν αφεθούν ανεξέλεγκτες, αυτές οι χώρες θα μπορέσουν εν τέλει να απειλήσουν βασικά συμφέροντα στην οικονομία και την ασφάλεια των ΗΠΑ – στο εσωτερικό και το εξωτερικό – ιδιαίτερα εάν επεκτείνουν τις δυνατότητές τους για πυρηνικό και διαδικτυακό πόλεμο. Η ιστορία είναι ξεκάθαρη: ο προστατευτισμός, ο απομονωτισμός και οι πολιτικές του «πρώτα η Αμερική», αποτελούν συνταγή οικονομικής και στρατιωτικής καταστροφής.

Last modified onTuesday, 03 January 2017 13:32

Leave a comment

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

Subscribe to our Newsletter and get the best news every day in your mail!

* Your Email Address:
* Preferred Format:
* Enter the security code shown: