Log in

Η ευκαιρία της Ευρώπης το 2018

european mapΈχει γίνει κλισέ να λέμε, κάθε Δεκέμβριο, ότι ο επόμενος χρόνος θα είναι κρίσιμος για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το μοτίβο είναι γνωστό: η Ευρώπη πέρασε ταραχώδεις 12 μήνες, οδηγούμενη από γεγονότα για τα οποία δεν ήταν προετοιμασμένη, εκτοξεύει μια απάντηση και αποφασίζει να αντιμετωπίσει τα βαθύτερα δομικά ζητήματα.

Τότε φθάνει ο επόμενος χρόνος, και η Ευρώπη είναι ξαφνικά συγκλονισμένη από γεγονότα και παγιδεύεται και πάλι σε κατάσταση βραχυπρόθεσμης αντιμετώπισης κρίσεων. Το 2018 θα σπάσει το καλούπι;

Η σύντομη απάντηση είναι ίσως - ή, τουλάχιστον, μπορεί. Μετά από σχεδόν μια δεκαετία αμείλικτου δράματος - μια οικονομική καταστροφή, που ακολούθησε η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και η προσάρτηση της Κριμαίας, η μεταναστευτική κρίση, η ψήφος Brexit και η εκλογή ενός προέδρου των ΗΠΑ που αμφισβήτησε τη διατλαντική σχέση – η Ευρώπη μπαίνει στο 2018 σε σχετικά σταθερή θέση.

Όχι μόνο δεν υπάρχει κρίση που να απειλεί τα σύνορα της Ευρώπης. παρά την αναιμική ανάπτυξη, οι οικονομικές προοπτικές εμφανίζονται επίσης σταθερές. Πιο σημαντικό, οι εκλογές στις τρεις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές οικονομίες το 2017 δεν προκάλεσαν άλλες λαϊκιστικές εξεγέρσεις. Η Γαλλία έχει τώρα έναν φιλοευρωπαίο πρόεδρο στο πρόσωπο του Εμανουέλ Μακρόν, στη Γερμανία εμφανίζεται ένας συνασπισμός υπέρ της Ευρώπης, και η βρετανική ηγεσία, αν και βαθιά διαιρεμένη, κατάφερε να συμφωνήσει με τους εταίρους της στην ΕΕ σε ένα νομοσχέδιο διαζυγίου που θα χρησιμεύσει ως πλατφόρμα για τη συνέχεια των διαπραγματεύσεων. Η Ιταλία είναι η μόνη χώρα της ΕΕ που έχει προγραμματιστεί να διεξαγάγει εκλογές το 2018.

Η Ευρώπη έχει πλέον μια χρυσή ευκαιρία να επικεντρωθεί τη χάραξη πολιτικών παρά στην πολιτική και να συνεχίσει τις μεταρρυθμίσεις που χρειάζεται για να θέσει τα θεμέλια για ένα πιο ευκατάστατο, ασφαλές και δυναμικό μέλλον. Δεν υπάρχει χρόνος για σπατάλη: το έτος 2019 διαμορφώνεται ήδη ως πολύπλοκο, καθώς θα περιλαμβάνει τις ευρωπαϊκές εκλογές, τον διορισμό νέας Ευρωπαϊκής Κομισιόν και την προθεσμία για μια συμφωνία Brexit.

Αυτό αφήνει 12 μήνες στην Ευρώπη για να σημειώσει πρόοδο σε διάφορους τομείς, συμπεριλαμβανομένης της κοινής άμυνας, του εμπορίου, της ενεργειακής ένωσης, της μεταρρύθμισης του Σένγκεν και της τραπεζικής ένωσης. Ωστόσο, οι συντονισμένες προσπάθειες είναι ιδιαίτερα σημαντικές σε τρεις τομείς - έναν εσωτερικό, έναν περιφερειακό και έναν παγκόσμιο - κατά το επόμενο έτος.

Ο πρώτος τομέας όπου απαιτείται πρόοδος είναι η οικοδόμηση της ψηφιακής ενιαίας αγοράς. Το 2015, η ΕΕ δρομολόγησε τη «στρατηγική ψηφιακής ενιαίας αγοράς», με στόχο να ενεργοποιηθεί ο ψηφιακός τομέας της Ευρώπης. Έκτοτε, σημειώθηκε κάποια πρόοδος - κυρίως, η δημοφιλής κατάργηση των τελών περιαγωγής από τους παρόχους κινητής τηλεφωνίας.

Ωστόσο, η δημιουργία ενός περιβάλλοντος που θα επιτρέψει στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να μεγαλώσουν και να ανταγωνιστούν διεθνώς ενώ θα αντιμετωπίσει την κατάληψη της αγοράς από τους γίγαντες της βιομηχανίας, θα χρειαστεί περισσότερη δουλειά. Και με τη θητεία του Προέδρου της Ευρωπαϊκής Κομισιόν Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ να τερματίζεται το 2019, αυτό το ερχόμενο έτος είναι η ώρα για να γίνει.

Ο δεύτερος τομέας αφορά τις σχέσεις της Ευρώπης με την Αφρική. Η μεταναστευτική κρίση υπογράμμισε πόσο αναπόσπαστα συνδέεται το μέλλον των δύο ηπείρων - και πόσο αναποτελεσματική ήταν η μέχρι τώρα πολιτική της Ευρώπης για την Αφρική. Η Ευρώπη έχει μακρά ιστορία να δίνει - και να αθετεί - υποσχέσεις να αλλάξει την προσέγγισή της προς την Αφρική.

Τα καλά νέα είναι ότι υπάρχει λόγος να πιστεύουμε ότι μια τέτοια αλλαγή και η δημιουργία μιας παραγωγικής και προσανατολισμένης προς τα αποτελέσματα σχέσης μπορεί τελικά να επικρατήσει. Εξάλλου, η Ευρώπη έχει τώρα ένα σοβαρό διακύβευμα στο παιχνίδι: αν δε δουλέψει για να δημιουργήσει ευκαιρίες και να σταθεροποιήσει τη διακυβέρνηση στην Αφρική, οι μεταναστευτικές πιέσεις θα συνεχιστούν και ακόμη θα ενταθούν. Το προσωπικό συμφέρον αποδείχθηκε συχνά πολύ πιο ισχυρό κίνητρο από τον αλτρουισμό.

Η επιτυχία θα απαιτήσει μια απομάκρυνση από τον πατερναλισμό του παρελθόντος και την ισότιμη συνεργασία. Η Αφρική και η Ευρώπη πρέπει να συνεργαστούν, ισότιμα, για να ξεπεράσουν τις βραχυπρόθεσμες λύσεις που εστιάζουν στην εξάλειψη των μεταναστευτικών ρευμάτων και να υιοθετήσουν μια προσέγγιση που να αντιμετωπίζει τα βασικά τους αίτια - συμπεριλαμβανομένης, κυρίως, της κακής διακυβέρνησης.

Κατά την πρόσφατη σύνοδο κορυφής ΕΕ-Αφρικής, θα μπορούσε κανείς να εντοπίσει τις αρχές μιας τέτοιας προσέγγισης σε ένα σχέδιο για την ώθηση ιδιωτικών επενδύσεων - όχι ενισχύσεων - κυρίως μέσω της παροχής εγγυήσεων. Το ερώτημα είναι αν η Ευρώπη είναι τελικά έτοιμη να τηρήσει τις υποσχέσεις της, επενδύοντας χρόνο, προσπάθεια και πολιτικό κεφάλαιο στην εμβάθυνση της δέσμευσης και στην επίτευξη πραγματικής μεταρρύθμισης της διακυβέρνησης.

Ο τρίτος βασικός τομέας, όπου η Ευρώπη πρέπει να σημειώσει πρόοδο το 2018, είναι να επανέλθει στον ρόλο της ως παγκόσμιος ηγέτη στην πολιτική για το κλίμα. Η σύνοδος του Μακρόν για το κλίμα που μόλις ολοκληρώθηκε έστειλε ένα θετικό μήνυμα, αλλά υπογράμμισε επίσης μια επιθυμία, κυρίως μέσα στην επιχειρηματική κοινότητα, για ευρύτερη παγκόσμια ηγεσία στο κλίμα σε μια εποχή που οι ΗΠΑ αποφεύγουν τη διεθνή συνεργασία, ειδικά σε περιβαλλοντικά ζητήματα.

Η Ευρώπη θα πρέπει να γεμίσει το κενό που αφήνουν πίσω τους οι ΗΠΑ. Ωστόσο, με τη συμφωνία για το κλίμα του Παρισιού (από την οποία αποσύρθηκε η κυβέρνηση Τραμπ νωρίτερα φέτος), η Ευρώπη πρέπει να δράσει γρήγορα, ώστε να εξασφαλίσει λογική και υπεύθυνη συνεργασία. Συγκεκριμένα, λαμβάνοντας υπόψη τα λάθη που οδήγησαν στην καταστροφική σύνοδο κορυφής του 2009 για την κλιματική αλλαγή στην Κοπεγχάγη, η ΕΕ θα πρέπει να εργαστεί με ταπεινοφροσύνη για την οικοδόμηση ποικίλων συνασπισμών.

Το επόμενο έτος θα φέρει τα δικά του απροσδόκητα γεγονότα και περισπασμούς. Αλλά το γεγονός παραμένει ότι το 2018 βρίσκεται σε καλό δρόμο για να είναι ένα έτος σχετικής ηρεμίας για την Ευρώπη, παρέχοντας μια σπάνια ευκαιρία για την ΕΕ να σημειώσει σημαντική πρόοδο σε βαθύτερες, πιο μακροπρόθεσμες προκλήσεις. Δεν πρέπει να τη χάσει.

Leave a comment

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ